مباحث تخصصی و علمی حقوق بین الملل - کاری از بخش دکتری دانشگاه علوم و تحقیقات تهران

 

آشنایی با حقوق دریایی

نوشته سیدمحمد زمان دریاباری وکیل پایه یک دادگستری برگرفته از:http://daryabary.persianblog.ir/tag/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87+%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82+%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C

 

 

دیباچه :

 حقوق  دریایی رشته ایست مستقل که به بررسی مجموعه قواعد و مقررات حاکم بر دریانوردی ، اختصاص یافته است .این رشته از حقوق دارای شعب  مختلفی چون حقوق دریایی بین الملل، حقوق بین الملل دریایی، حقوق کاردریایی، حقوق اداری دریایی، حقوق جزای دریایی و... می باشد.

موضوع حقوق دریایی:

در این رشته  ، علاوه بر تحلیل  قانون دریایی مصوب -1343  آیین نامه ی سازمان بنادر و کشتیرانی ،  آیین نامه ی ثبت کشتی ها و شناورها به بررسی تحلیلی  کنوانسیون های بین المللی که تا کنون ایران به آن ملحق شده است از جمله کنوانسیون مربوط به نجات و ایمنی در دریاها ،  کنوانسیون مربوط به بار نامه ی دریایی ، کنوانسیون بروکسل در مورد حقوق ممتازه و سایر کنوانسیون ها نیز  خواهیم پرداخت.  در همین جا باید متذکر شد که حقوق دریایی با سایر رشته های حقوق از جمله حقوق بین الملل ، تجارت بین الملل، حقوق بانکی و اعتبارات اسنادی ارتباطی تنگاتنگ میابد. به عنوان نمونه همانگونه که در مباحث آتی خواهیم خواند در قرار دادهای دریایی سخن از ضمانت نامه های بانکی نیز می گردد.

همچنین  مقررات مربوط به اعتبار اسنادی   UCP600 و یا مباحثی چون چگونگی استفاده از اعتبارات اسنادی ، انواع آن و چگونگی استفاده از آن بررسی می گردد. همچنین در مقام بیان تعهدات متصدیان حمل و نقل در امور دریایی ، انواع قراردادهایی که در تجارت بین الملل مطرح می گردند از جمله قرار دادهای C-F.Fas.Fob و ... بررسی می گردد که به تفصیل این مطالب بررسی خواهد شد.

همانگونه که گفته شد حقوق دریایی بر کلیه ی امور مربوط به دریا نوردی و مسائل مربوط به دریاییان اختصاص یافته است . دریاییان، ملوانان کشتی ، فرماندهان، تجهیز کنندگان کشتی(مالک یا مستاجر کشتی) هستند

 

 

مهمترین مسایل مورد بحث عبارتند از :

 

  • 1- 1-تابعیت کشتی و مسائل مربوط به ثبت کشتی 2- وظایف و اختیارات تیم دریایی 3-گواهی نامه های فنی کشتی 4-اجاره ی کشتی 5-رهن کشتی 6-نجات دریایی 7-ایمنی دریایی 8- قراردادهای حمل و نقل دریایی و مسئولیت متصدیان حمل و نقل در قبال کالا ، مسافر و . ......9 -مشخصات بار نامه دریایی و ماهیت آن 10-خسارت در دریا 11-بیمه ی دریایی 12-تروریسم دریایی

 

تاریخچه حقوق دریایی :

در گذشته های دور،  مهمترین  هدف دریانوردی ، تجارت و مسافرت بوده است. مسافرت با اهداف راهزنی ، صیدجنگی یا نظامی و تفریحی بوده است. در عصر باستان، دولتهایی با عنوان ابر دولتهای دریایی در این عرصه فعال و کوشا بوده اند. بویژه اینکه در عصر کورش بزرگ هخامنشی با گشایش فینقیه توسط وی از قدرت و توان  دریایی این دریا نوردان بهره برده شد. این امر منجر به پرورش دریا نوردان و مهندسان برجسته ایرانی در این زمینه شد که از آن زمره می توان به مهندس ارتاخه ایرانی اشاره کرد . نامبرده سازنده کانال سوئز بوده است. در دوره های بعدی نیز دریانوردی در سرزمین ایران رشد و نموّ فراوانی داشته است.

می بینیم در عصر خشایار شاه ایران دارای 4هزار فروند کشتی دریایی یا رزم ناو بوده است که از این تعداد بخشی از آنها به مقاصد نظامی و پاره ای دیگر به مقاصد تجاری می پرداختند.

با ظهور اسلام تا مدتی سلطه و سیطره ایران بر دریا کاهش یافت و از همین فرصت اقوامی چون وایکینگ ها که مقیم دانمارک سوئد و روسیه امروزی بوده استفاده کرده و در صدد کشف برخی مناطق چون کانادا برآمدند و عده ای در منطقه ی کراخ روسیه ساکن شدند که کشور اکراین را تشکیل دادند . پس از مدتی کار به جایی می رسد که کشور هایی چون هلند و پرتغال و انگلستان تسلط بر دریاها را پیشه ی خود ساختند تا جایی که در دوره ی صفویه پرتغال ها  با چیرگی  بر خلیج هرمز ، از پرداخت مالیاتهای متعلقه خودداری می کردند در آن زمان مهمترین بنادر گامبرون (عباس) و سیراف بودند.

در قرن شانزدهم ، در زمان شارل پنجم اسپانیا و پرتغال در هم ادغام و تحت حاکمیت ژرمن ها  در آمدند. پس از مدّتی در پی رهایی هلند از اسپانیا شرکت هند شرقی در هندوستان ایجاد شد که مشاور حقوقی این شرکت ادّعای انحصار بر حاکمیت اقیانوسها را از سوی آن اقوام زیر سوال برده و به تدریج نظریه ی دریای آزاد متولد شد که مبتنی بر اصل مشترکات عامه و اصل حیازت مباحات بود.

در این دوران، در ایران نیز صنعت کشتی سازی و دریا نوردی رشد میابد. در دوره ی نادرشاه افشار  با وجود محدودیتهای شدید انگلستان،  نخستین کارخانه ی کشتی سازی  در بوشهر تاسیس می گردد. در دوره ی ناصرالدین شاه نیز دو کشتی به نام شوش و پرسپولیس که بیشتر به حمل و نقل خرما و نیز حمل مسافر به عتبات عالیات می پرداختند، خریده می شود. در عصر  مظفر الدین شاه نیز یک کشتی خریده شد که به کشتی رانی می پرداخت. در دوره ی پهلوی با تصویب قانون دریایی، ایران وارد مرحله ی نوینی می شود. این قانون بر گرفته از قانون بلژیک و فرانسه و پاره ای از کنوانسیونهای بین المللی است.

حقوق دریایی ایران متاسفانه کمبودهای  فراوانی دارد. از جمله اینکه مسائلی راجع به مقررات کار دریایی و بیمه ی دریایی و آیین دادرسی دریایی که در متن قانون تصویب آنها به آیین نامه ارجاع شده همچنان نا رسا ست.

درج شده توسط نامدار؛ وثوقی در ساعت 9:10 بعد از ظهر |   |